87

zou ze vandaag zijn geworden.

Vijf maanden na haar dood begint mijn moeder in mijn gedachten weer mijn moeder te worden. De vepleeghuisdagen zijn gewist, de aftakeling is een boze droom en het grote niets waar ze uiteindelijk uit bestond lijkt makkelijker te vergeten dan ik had gedacht.
Deze foto is gemaakt op mijn verjaardag in 2007 en ze heeft Egbert op schoot die dan net drie maanden oud is. Ze begint hier al wat vergeetachtig te worden en is verwonderd, bijna kinderlijk blij.

De hele dag hoop ik op een teken maar heb niets gezien wat onverklaarbaar is. Wel weet ik dat het haar goedkeuring zou hebben als ze mijn houtopslag zou zien. Ik zeg altijd van mezelf dat ik het ongeduld van mijn vader heb maar met alle uren die ik inmiddels aan die vijf kuub hout heb besteed kan ik alleen maar tot de conclusie komen dat ik toch behoorlijk geduldig ben.

Met groeten Ton

Afscheid

Wat ik regelmatig lees over dementie is het langgerekte en steeds maar uitgestelde afscheid van een dierbare persoon.
Iets wat ik ook bij mijn moeder ervoer. Steeds opnieuw zag ik stukjes van haar persoonlijkheid en vaardigheden verdwijnen.
Elke keer afscheid nemen en verdriet hebben van dat verdwenen stukje.

Ik heb in een eerder blog geschreven over de mate van verdriet bij een volkomen onverwacht of een snel overlijden. Die klappen heb ik als ondraaglijk of onbevattelijk ervaren. Maar het tergend langzame verval bij dementie lijkt per saldo 10 keer erger.
Ik besef terdege dat dit zaken zijn die je eigenlijk helemaal niet kan zeggen maar ik heb het wel zo ervaren.

Wanneer nam ik nu definitief afscheid van mijn moeder?
De laatste keer dat ze nog min of meer hele zinnen sprak?
Dat ze in coma was?
Dat ik naar haar geest zwaaide vlak nadat ze was overleden?
Toen de kist werd gesloten?
Of tijdens de rit naar het kerkhof?

Al deze dingen kan ik mij helder voor de geest halen.

Alleen het echte, echte afscheid, dat lukt me niet.
De laatste blik op de kist nadat we hem hadden laten zakken en hadden bestrooid met bloemen. Dat krijg ik me niet voor de geest. Verdringing?

Blij verrast was ik dan ook dat de begrafenis begeleidster tijdens de nabespreking vertelde dat ze een foto had gemaakt." Het zag er zo prachtig uit. Als je wilt kan ik hem jullie sturen".

Bij deze.

 

 

Met groeten Ton

Met gepaste eer

Natuurlijk heb ik verdriet nu mijn moeder is overleden. Ook al kan ik alles helemaal rationaliseren, ik heb verdriet.
En huilen? De boventoon van mijn emoties was die van opluchting. De aftakeling is gestopt en de eigenlijke doodsstrijd is maar anderhalve week geweest.

Tranen kwamen pas bij het toevoegen van betekenis aan dingen en bij het uitvoeren van rituelen.

Op de voorkant van de rouwcirculaire stond een foto van haar tuin in Noord-Bakkum. Mijn broer heeft die analoge foto digitaal bewerkt en hij zag er prachtig uit.

Gisteren heb ik de auto bestuurd waarmee we het lichaam van mijn moeder naar de kerk brachten. En ik heb meteen deze gelegenheid gebruikt om langs belangrijke plekken in het leven van moeder te rijden. Mijn zus en ik zeiden dan steeds tegen mijn moeder waar we waren. Dat was heerlijk om te doen.

Tijdens de viering in de kerk draaiden we een opname van fanfaremuziek waar mijn overleden broer een solo speelt op bariton. Dat was best emotioneel maar omdat dit muziekstuk drie delen heeft ging de pastor na elk deel staan om met de dienst verder te gaan. Maar mijn broer speelde onverstoorbaar door. En dat maakte het dan weer heel komisch.

Alle rituelen die in de kerk werden uitgevoerd en ik allemaal ken, gaven me steeds de gedachte: altijd was dat voor anderen en nu worden ze voor mijn moeder gedaan. Het luiden van de klokken, het zingen van een requiem, het besprenkelen met wijwater en het bewieroken van de kist, steeds beroerde mij dat.
Ik denk dat ik voor het eerst in mijn leven bewust was van de kracht van herhaalde handelingen. Misschien wel omdat ik als uitgeschrevene uit de katholieke kerk, weet dat ik daar geen gebruik meer van kan en mag maken.
Daar kan ik wel overheenkomen maar het lijkt me wel prettig om, voor mij belangrijke, nieuwe rituelen te maken.
Het uitspreken van een in memoriam zou er één kunnen zijn. Het zelf besturen van een rouw auto een ander.

Na de dienst reed ik de kist naar de begraafplaats. Ik kreeg een paar instructies zoals het stapvoets door het dorp rijden. Toen we aan de rand van het dorp waren ging ik met normale snelheid naar de begraafplaats. Dat is met 80 kilometer per uur. De begrafenis ondernemer stond ongeveer 100 meter voor de begraafplaats op me te wachten. Ik zag hem pas op het laatste moment staan en moest eigenlijk iets te krachtig remmen. Hij keek me heel serieus aan en zei dat het bedoeling was dat ik met 'gepaste snelheid' zou rijden. Toen ik  achter  me keek, zag ik dat de hele rouwstoet uit elkaar was gevallen. Ik moest er hartelijk om lachen. Ach mijn moeder hield tenslotte ook van opschieten.

Samen met mijn broer en kleinzoons hebben we de kist in het graf laten zakken.
Omdat we wisten dat mijn moeder het vreselijk vond al er zand op een kist werd gegooid hebben mijn zus en ik vanmorgen overal uit de tuinen van de buren bloemetjes geplukt (had ik gevraagd)  om op de kist te strooien als afscheid. Eén van de achterkleinkinderen bleef strooien. Mooi he, pappa?

Al deze dingen geven een gevoel van intimiteit en voldoening.

 

 

 

 

 

Met groeten Ton

 



In memoriam

Toen mijn vader was gestorven kon ik zonder moeite een paar gebeurtenissen opsommen die hem typeerden. Bij mijn moeder vind ik dat moeilijker. Ik denk dat dat komt omdat ze heel evenwichtig was. Ik blijf daarom steken in algemeenheden als geduld, rust en tevredenheid, zorgzaamheid, gastvrijheid, hulpvaardigheid.  Maar om deze eigenschappen louter als eigenschappen te benoemen doet geen recht aan haar.

Ik heb laatst een boek gelezen en dat ging over 'de taal der liefde'

We weten allemaal wat liefde is.

Maar hoe uiten we onze liefde?

Je kan liefde namelijk op verschillende manieren uiten.
B.v. In lichamelijkheid, of met woorden, met kado's of aandacht en tijd maar ook in zorgzaamheid. Als mens gebruiken we al deze talen maar meestal is er één of twee die overheersen.

Het kan lastig worden als mensen verschillende liefdestalen hebben. Ze begrijpen elkaar niet en dan krijg je het volgende:

Je zegt ook nooit dat je van me houdt.

Waar heb je het over? Ik zet toch altijd de vuilnisbak voor je buiten.

De eerste zin heeft 'woorden' als liefdestaal, de tweede 'zorgzaamheid'.

Als ik nu het leven van mijn moeder bekijk vanuit de uitgangspunten van dit boek, kende ze haar talen.

Door zorgzaam te zijn.
Het heeft ons aan niets ontbroken. Waren we ziek kregen we bouillon. Lagen we in het ziekenhuis kwam ze elke dag op visite. Hadden we een bloeding in enkels of knieën rende ze af en aan met koude kompressen.

Door tijd en aandacht.
Ze naaide onze kleren, breide onze truien sjaal en mutsen, knipte onze haren. Ze kookte niet alleen ons dagelijks voedsel maar verzorgde dat in de groentetuin maakte het schoon en zorgde voor een wintervoorraad. Toen we buitenshuis gingen wonen hielp ze met behangen. Kwam je op visite dan was je welkom en nam ze alle tijd om naar je te luisteren.

Door kado's.
Met kado's zijn we niet overdreven verwend maar nadat onze ouders in Egmond Binnen gingen wonen kregen we het ouderlijk huis om te verdelen.

Lichamelijkheid en woorden.

Toen ik als 8 jarig kind voor vier maanden naar de revalidatie kliniek in Bussum ging werd ik weggebracht door mijn moeder en tante Marie Zomerdijk.

Ik werd in een bed gezet dat buiten onder een hele grote boom stond. En toen het tijd was dat mijn moeder naar huis moest begon ik te huilen en zij troostte me en drukte mijn hoofd tegen haar buik. Opeens merkte ik iets vreemds. Ik keek omhoog en zag haar huilen. Waarom huil je?vroeg ik.  Ik ben toch zielig!

Ja maar ik vind het ook niet leuk om je hier te moeten achterlaten.

Ik weet dat mijn moeder het volgende niet leuk zou vinden.

Koken                      8

Tuinieren.                9

Kappervaardigheid  6 (ze knipte ons altijd te kort en de tondeuze trok aan ons haar)

Handvaardigheid     9,5

Betrouwbaarheid     9,5

Vlijt.                        8,5

Orde.                       8

Hulpvaardigheid.    9

Geduld                    9,5

Met een gemiddelde van 8,6 betekent dat ze bovenaan de lijst staat van meest liefdevolle moeders ter wereld.

Met groeten Ton

Ik was nog net op tijd

Wie is dat? Vroeg mijn moeder toen ze iemand voorbij zag lopen
Dat is een van de verzorgsters.
O.
Wordt je goed verzorgd hier?
Ik heb niets te klagen.

Dat zijn zo ongeveer de laatste (samenhangende) woorden die ze twee weken geleden sprak.

Zoals altijd: tevreden.

Nu kan ik natuurlijk niet voor haar spreken maar tevreden leek ze zelfs op haar sterfbed.
Ze was vaak in een soort sluimertoestand en lag dan in zichzelf te praten. Soms deed ze dan haar ogen open, keek even heel helder en kwam er een glimlach op haar gezicht. Als ik op zo'n moment iets tegen haar zei, kwam er geen reactie en vielen haar ogen weer dicht. Voor mij een teken dat ze al niet meer hier was.

Donderdagnacht hebben mijn zus en ik gewaakt. En omdat je er dan zo dicht bij bent kan je ook heel steeds in de gaten houden wat er gebeurt. Wij  kregen het idee dat ze oncomfortabel was en vroegen of daar iets aan te doen was. Ze kreeg wat slaapmiddel en daarmee heeft ze een paar uur geslapen.
's Ochtends was mijn andere zus er en zij zei dat 'je kon zien dat mam bezig was weg te gaan'.
In de middag was mijn schoonzus er en toen de ademhaling onregelmatig werd, werden we gebeld.

Toen ik aankwam werd de ademhaling steeds oppervlakkiger totdat je niets meer kon zien. De overgang ging dan ook nagenoeg ongemerkt.

We bleven nog een poosje rustig naast haar zitten om haar geest de tijd te geven los te komen. Daarna hebben we de verzorging gewaarschuwd en ging het hele circus draaien.

Met groeten Ton

Moeder

En dan lijkt het ineens heel snel te gaan.

Op de vraag of ze pijn had gaf mijn moeder 'nee' als antwoord. Uiteraard nam de verzorging hiermee geen genoegen en deden een onderzoekje waarbij ze tot de conclusie kwam dat ze toch pijn had. Men besloot paracetamol te geven maar ze bleef pijn aangeven.
Omdat zwaardere pijnstilling veel bijwerking geeft is besloten haar morfinepleisters te geven.
Dat had tot resultaat dat ze gisteren in een diepe slaap viel, niet at of dronk en 's avonds een heel onregelmatige ademhaling had.
En ondanks dat je weet dat het er aankomt slaat de schrik toch om het hart "Ze gaat dood".

Vanmiddag ben ik met mijn zus, die van haar arts een vrije middag kreeg, op bezoek geweest.
Mijn moeder was iets minder diep in slaap maar duidelijk in een ander bewustzijn. Ze leek blij ons te zien en pakte ons vast. Dat is ongewoon want hoewel we liefdevol zijn opgevoed, echt knuffelen deed ze niet. Ze murmelde onverstaanbare woorden en keek heel tevreden. Gelukkig bijna.
Na een half uur was zo moe dat ze weer in slaap viel en zijn we weggegaan.

Met groeten Ton

Bijzondere bloem

Heb je last van je ondergebit? Vroeg ik aan mijn moeder, die zonder ondergebit aan tafel zat.
Ze voelde met haar wijsvinger in haar mond en keek me leeg aan.

Ik liep naar de verzorgster en vroeg of die daar iets van wist. Nee, maar ik vraag het zo direct aan mijn collega die heeft geholpen bij het eten.

Toen ik weer naast mijn moeder zat pakte ik haar arm vast. Ze schrok en vroeg wat ik deed.
Ik pak je arm, dan hebben we even contact. (En zo voelt het ook)
O.

Omdat ze haar hele leven groene vingers heeft gehad, verwees ik naar de boeketten die op tafel stonden.
Mooie bloemen heb je staan.
Ja.
Weet je nog welke bloemen erin zitten?
Een dooie, zei ze. Wat klopte want de hyacint was al behoorlijk uitgebloeid.
Ze pakte het vaasje vast en draaide het rond en tot mijn verbazing lag het kunstgebit netjes in het boeketje.
Ik begon te lachen en wees op de bijzondere bloem. Ik zag geen herkenning in haar ogen.
De verzorgster kwam meteen aangelopen en pakte het gebit op, maakte het schoon zodat mijn moeder het weer in kon doen. Die pakte het aan en stopte het in haar mond.
Past ie, vroeg ik.
Ze knikte en keek triomfantelijk in het rond.


Met groetenTon

Er zat waarschijnlijk een stukje amandel onder

 

Ze pakt het suikerzakje op, bekijkt het even, trekt er voorzichtig een hoekje af en laat de inhoud rustig in de koffie vallen. Dan pakt ze het afgescheurde puntje van tafel, stopt het in het lege zakje, strijkt het glad, vouwt het dubbel en legt het op het schoteltje.
Je ben nog net zo precies al altijd, zeg ik tegen haar.

Ook het verorberen van haar gevulde koek doet ze zoals ik dat van haar gewend ben. Ze begint met de randen en als laatste het stukje met de amandel.
"Je eindigt met het lekkerste" en ik kijk haar liefdevol aan.

 

Dan trekt ze haar ondergebit uit haar mond en begint dat af te likken.
Doe je gebit in je mond, zeg ik iets te hard waarmee ik de aandacht trek van de mensen naast ons maar ze gaat onverstoorbaar verder. (Ze is gelukkig doof) Het duurde een seconde voordat ik me realiseerde dat ik in het restaurant  zat van een verpleeghuis. Dat meer dan helft van de bewoners dement is en dat de aanwezige familieleden weten wat dat betekent.

Wat ik merk is dat ik blij ben als ik zie dat ze nog steeds lijkt op mijn 'oude' moeder maar dat ik uit balans raak als ze dingen doet die haar totaal vreemd zijn.

Vorige week zei iemand me dat ik in mijn blogjes genuanceerder overkom dan ik in werkelijkheid ben. Het was beslist niet onaardig bedoeld dus ontstond er een open gesprek.
Natuurlijk is mijn blogje meer genuanceerd omdat ik voor, tijdens en na het schrijven steeds bedenk of dát is wat ik bedoel.
Maar ook vandaag, als ik bij mijn moeder zit, bedenk ik 'zou ik dit kunnen gebruiken in een blog?' Op zo'n moment begin ik al meer bewust te zijn van gedachten en gevoelens. In 'het dagelijkse leven' laat ik me meer wel dan niet leiden door de waan van het moment en dat zorgt beslist niet altijd voor genuanceerde uitspraken.
Maar daarom ben ik ook blij met het schrijven van deze blog omdat ze mij bewust maakt en laat nadenken.


Met groeten Ton

Geknipt

Al ruimend kwam ik de spulletjes van moeder tegen.

Jarenlang zijn we als kinderen door haar geknipt- eigenlijk meer geschoren. Niet zonder gemor trouwens.
Al heel jong klaagden we over de tondeuse.
Hij trekt, riepen we dan, zeker als ie wat ouder werd en de messen minder scherp.

Het was ook altijd een soort van campagne en werden er minstens drie kinderen in één sessie geknipt.
Vaak gebeurde het dat er iemand moest huilen en de tranen die dan op het, door mijn moeder gemaakte, paarse capeje vielen waren duidelijk zichtbaar. Soms zelfs nog als vlekje tijdens de volgende knipbeurt.

We zijn één keer naar de kapper geweest en dat was geen succes. "De kapper trekt aan je haar als ie de andere kant van je hooft wil knippen hoor". En dat deed hij, waarschijnlijk geïnstrueerd door mijn ouders.

Later, toen we niet meer huilden kwam het gemopper over de coupe. Altijd betrof het de lengte.
Niet te kort hoor!
Nee hoor.
Dus wel, als we eindelijk in de spiegel mochten kijken.

Tot zijn dood heeft mijn moeder het haar van mijn vader geknipt. Er zitten zelfs nog wat haartjes van hem in het doosje.

Verdwenen zijn echter de kam en de elektrische tondeuse die ze kocht om van ons gezeur af te zijn.

Verdwenen. Vermoedelijk tijdens haar eindeloze zoektochten naar..... wat zocht ik ook alweer?

Met groeten Ton



Helder

Een vrijwilliger speelt oude grammofoonplaten voor de bewoners. De eerste liedjes zijn van Wim Sonneveld. Er wordt zachtjes mee gezongen door een paar dames.

Wat moet ik doen? Ze plukt aan haar trui.
Van mij hoef je niets te doen.
Maar ik denk dat ik iets moet doen.
Je hebt je hele leven al gewerkt, je hoeft nu niets meer te doen.

Nu klinkt André van Duin.
Waar moet ik naar toe?
Je hoeft nergens naar toe, je woont hier. Ze kijkt me opgelucht aan en zegt.
Dus ik hoef niet weg?
Nee hoor. Maar omdat het eigenlijk de eerste keer is dat ze hierover iets zegt vraag ik haar: Of zou je ergens anders willen zijn?
Nee hoor.
Dat verbaasd me niets, zeg ik, want je bent heel je leven al graag thuis.
Ja, ik hoef niet zo nodig de hort op hoor.

Nu is Glenn Miller aan de beurt.
Wat is dat voor rot herrie?
Dat is Glenn Miller.
Nou ken je die z'n nek niet omdraaien?
Ze is beslist niet van jazzige of close harmonie achtige muziek en hoe doof ze ook is: dit wil ze niet horen.

Waar woon ik nou?
Hier.
Ik weet het niet allemaal meer. Ze kijkt hulpeloos.
Vind je dat vervelend?
Nee hoor.
Het is ook niet erg hoor als je wat vergeet, je bent al 86 en dan mag dat. Na het horen van haar leeftijd kijkt ze geschrokken en zegt; 86 wat een oud kreng ben ik.

Henk Elsink klinkt nu.
Wat is die vrouw druk.
Die mevrouw werkt hier, die verzorgt je.
O.
Waar woon ik?
Hier mam.
Maar ik weet niet hoe dat gaat.
Als je het niet meer weet zorgen die vrouwen voor je. Word je goed verzorgd hier?
Ja hoor, ik heb het hier goed.


Afzonderlijk van elkaar vinden mijn zusters en ik dat mijn moeder op het ogenblik heel helder is. Maar als dat inhoud dat ze daarmee onzeker en onrustig is hoop ik dat dat weer snel voorbij gaat.


Met groet Ton

Wat doe ik anders altijd?

Was het nu omdat ze net uit bed werd gehaald toen we kwamen of omdat het haar te druk was toen ik samen met zus en Egbert binnenstapte? In ieder geval was ze wat uit haar humeur.

Wat is dat? Vroeg ze, wijzend op de doos die ik op tafel had gezet.
Een puzzel.
O.
Ze pakte hem op, opende de doos maar zette hem direct weer neer.

En dat?
Dat is een varkentje. Ik dacht dat je die wel leuk zou vinden.
Ook die pakte ze op en bekeek hem van alle kanten.
Zu'n staart beweegt niet eens, zei ze terwijl ze aan het rode stukje stof trok wat als staartje moest doorgaan.

Hoe laat gaan we naar huis?
We zijn al thuis, of wil je de hort op?
Nou dat weet ik niet. Wat doe ik anders altijd?
Thuiszitten.
O.

In record tijd dronk ze drie bekertjes koffie op, pakte vervolgens de mijne en wilde die overgieten in die van haar.
Die is van Ton hoor.
O. Nou, ik lust anders ook wel wat.

Een uurtje is voldoende om bij mijn moeder te zijn. Praten doet ze nauwelijks en ze luikt steeds haar ogen. Als mijn zus en ik wat tegen elkaar zeggen wil ze wel weten waar we het over hebben. Dat herhalen we dan, maar je kan aan haar gezicht zien dat het haar niets zegt.


Met groeten Ton

Herkenning

Gistermiddag hebben we met Nootzaak gezongen op de afdeling van de Oudtburgh waar mijn moeder woont.

Om drie uur waren we aanwezig om de spullen klaar te zetten zodat we om half vier het concert konden starten. Maar vanaf het moment dat we er waren werd het onrustig onder de bewoners zodat we, op aanraden van de verzorging, maar direct zijn gaan zingen.

Er waren ongeveer 20 bewoners aanwezig en enkele familieleden en..... er gebeurde van alles. Er werd rondgelopen, iemand schreeuwde steeds, er werd geslapen en er werd veel geapplaudisseerd. De verzorging ging rond met drankjes en hapjes. Ook het Stille nacht werd door een aantal bewoners lekker meegezongen. Een dochter pinkte een traan weg.

Heeft je moeder een idee dat je hier tussen staat? vroeg een van mijn collega zangers.
Ik denk het wel hoor, ik heb het haar net een paar keer gezegd. Geen minuut later hoor ik mijn moeder roepen.
Is dat nou Ton met die muts op?
Ja, antwoordde mijn zus.




Met groeten Ton

Wat is dat eigenlijk?

Vandaag is mijn moeder is 86 geworden. Een mooie leeftijd maar zelf heeft ze er weinig weet van.

Je bent 86 jaar geworden vandaag, schreeuwt mijn zus in moeders oor.
O, wat een oud kreng ben ik. Is het wederwoord.
Op naar de honderd, zeg ik.
Ze kijkt me schaapachtig aan.
Hoe oud zou je willen worden, vraag ik.
Nou, zolang ik niks mankeer wil ik niet dood hoor, komt er zonder moeite uit haar mond.

Het voordeel van dementie is dat je dingen direct vergeet.
Bij de koffie eten we een heerlijk stuk banket. Mijn moeder smikkelt het lekker op om meteen daarna, wijzend naar het resterende deel, te vragen "wat is dat eigenlijk?"
Banket, zegt mijn zus. Wil je een stukje?
Ja hoor, daar heb ik wel trek in.
Na vijf stukjes leek het ons beter om het maar uit het zicht te halen.

Na drie kwartier vallen haar ogen regelmatig even dicht. Toen ik haar daar zo zag zitten; tevreden, breekbaar en afhankelijk overviel mij een gevoel van liefde en dankbaarheid. Want al is er niet veel meer over van mijn 'oude' moeder, in mijn gedachten is ze er nog.


Met groeten Ton

Dinner

Wie wil er  met mam mee naar het kerstdiner in de Oudtburgh?

Tja, wat moet ik me daarbij voorstellen? Allemaal dementerende oudjes. Een gesprek met mijn eigen moeder is al niet te doen. Laat staan met een stuk of vier aan een tafel. Gaan de kunstgebitten uit tijdens de maaltijd? Wordt er niet geknoeid met eten?

Nou ja, zei mijn zus, we zien het wel.

Dus om vijf uur in het verpleeghuis. Alle bewoonsters waren keurig gekapt en gekleed. Mijn moeder had, voor zover wij wisten, voor het eerst in haar leven nagellak op en glitterjes in heur haar.
Nu kan ze een beetje moeilijk uit haar woorden komen maar wat we begrepen is dat ze niet wist 'hoe die troep daar komt.'

Het diner was keurig verzorgd. Zowel de gasten als de bewoners hebben heerlijk gegeten. En doordat er veel familieleden waren werd er ook gezellig gekletst. Ook al ging het gesprek wel veel over het omgaan met dementie. Het leek wel een beetje een lotgenoten gespreksgroep.

Wat me opviel is dat de bewoners nogal 'in het nu' leven. Dat klinkt misschien een beetje vreemd maar ze gingen eten zo gauw dat op tafel stond. Geen tijd voor een foto, nee gewoon door eten. En direct commentaar.
Wat is dit koud! Dat hoort zo, het  is een garnalen cocktail.
Wat is dit? Dat zijn aardappel croquetjes.
Vind je ze lekker. Ja, ze zijn taai.

 

Twee uur samen eten waren zo om. Het was leuk maar misschien nog meer voor ons als familieleden dan voor de bewoners. Ik kon niet zien dat ze er 'zichtbaar' van genoten maar ik heb ook niet gezien dat ze het niet leuk vonden. Een beetje onverschillig maar toch ook wat opgewonden want het was niet zoals dagelijks.

We hadden van tevoren bedenkingen of ze uberhaubt wel mee zou willen gaan of het hele dinner zou uitzitten. Maar ook hier verbaasde ze ons. Ze wilde niet naar huis "we kunnen die mensen toch niet met die rommel laten zitten?"


Met groeten Ton

Ga je al?

Je doet meer voor de VPTZ dan voor je moeder, kreeg ik een paar weken geleden naar mijn hoofd geslingerd.

Het is steeds anders dan je denkt. Kom ik vandaag met een kan thee bij mijn moeder, zitten alle dames achter een beker thee.
Ja, we zijn een beetje laat vandaag, antwoordde de gastvrouw op mijn vraag.
Ik schonk een beker voor mezelf in en ging naast mijn moeder zitten maar omdat ze steeds zat te slapen sprak ik wat met de andere bewoners.
Na een uur pakte ik mijn spulletjes in, waarop mijn moeder zei, ga je al, je bent er net. Ze kreeg direct bijval van mevrouw Vraagbaak; je bent er pas tien minuten.

Een van de meest voorkomende gedachten van de mens is, dat hij te kort schiet.
Deze gedachte kwam al boven tijdens het gesprek met de andere bewoners. "Ik kom toch voor mijn moeder, ik moet toch eigenlijk meer met haar praten, waarom houd ik het maar een uurtje vol?"
Deze gedachte van tekortkoming werd vervolgens ook nog versterkt door de uitspraak, ga je al? (zie je wel, niet genoeg dus)

Wonderlijk om te ervaren dat we onszelf zo op de kop geven. Daar hebben we een ander dus blijkbaar helemaal niet voor nodig maar ze kunnen er wel een schepje bovenop doen.

Nu kunnen we een ander niet veranderen dus die uitspraken blijven gewoon komen.
Ik kan alleen iets aan mijn eigen gedachten doen.
Nu ik dit zo schrijf bedenk ik: wat ontbreekt er, dat als het er wel zou zijn, een verschil zou maken?De woorden die bij me opkomen zijn humor en compassie.
Zowel met mezelf als met de ander.

Met groeten Ton

Hufter

Tja, je bakt een appeltaart en gaat met een stukje naar je moeder. Tot zover is alles OKÉ.

Als ik haar begroet en vervolgens meeneem naar haar kamer ruik ik iets dat niet erg fris is.
Op haar kamer gekomen, zegt ze dat ze naar de WC moet. Ik trek mijn conclusie en waarschuw de verzorging. Die verschonen haar terwijl ik thee maak en de taart klaar zet.
Als ze in de kamer komt is ze zichtbaar uit haar hum. Ze moppert op de gordijnen die niet netjes hangen. Als ik de tafel wat verschuif en de gordijnen vrij hangen wordt ze iets rustiger. Ze gaat zitten en zegt dat het nog wel wennen is. De eerste keer dat ze iets zegt over haar nieuwe woonplek.
Ze valt vervolgens op de appeltaart aan en propt die in haar mond. Ze slurpt de thee kokend heet op en met een minuut is alles op.
Ik blijf nog even zitten tot ik het mijne op heb om vervolgens naar de gemeenschappelijke ruimte te gaan.
Dezelfde mensen zitten er inclusief de dames Vraagsma en Zuurmond.
Doe je nog steeds het huishouden? Vraagt mevrouw Vraagsma.
Ja, antwoord ik.
En waar is je vriend?
Die is thuis.
Krijg ik een zoen van je?
Nee, daar kan ik niet aan beginnen want dan moet ik iedereen zoenen.
En dan is het de beurt van mevrouw Zuurmond: Mijn vriendin is nogal radicaal. Die zegt gewoon. " Ik zoen niet want anders krijg ik een love bek." (Love is Bargoens voor vermoeide)

Na een half uurtje heb ik genoeg en ga naar huis. Ik geef mijn moeder een zoen en de anderen een hand.
Als ik bij de uitgang ben staat er een rolstoel met een dame erin en daarnaast nog een andere bewoner.
Ik begroet ze en zeg ik dat ik de rolstoel een stukje achteruit rij omdat ik eruit wil.
" Toe, wij willen ook naar huis." 
Het leek me beter om hier niet op in te gaan, druk snel de code in en probeer nog sneller door de deur te gaan. Maar rolstoel begreep waarschijnlijk nog precies hoe het werkte want ze had de voorste wielen al tussen de deur voordat ik er erg in had. Ik duwde de rolstoel terug en sloot de deur.
Hufter, riep ze me na.

Met groeten Ton

Opgelucht

Ik keek even in het rond maar voordat ik haar, zag hoorde ik haar stem "Daar heb je Tos." (zo noemt mijn familie mij)

Hoe is het mogelijk. Ze zat prinsheerlijk aan tafel in de koffiekamer, puzzel voor haar neus, een beetje te keuvelen. Alert en volkomen op haar gemak, alsof ze haar hele leven hier al heeft gezeten.
Ze was zichtbaar blij me te zien maar ik was de eerste die haar bezocht sinds ze donderdag werd opgenomen.

We zijn opgelucht dat de overgang zo geruisloos is gegaan. We zagen er allemaal nogal tegenop omdat ze recent nog aangaf niet zonder protest naar een verpleeghuis te gaan. En haar hele leven zit ze liever thuis dan dat ze weggaat. Dit weleens tot irritatie van mijn vader. De laatste jaren wilde ze haar verjaardag niet meer vieren en kwam ze ook niet meer op die van ons. Mijn broer haalde haar dan op maar als hij haar dan vroeg mee te gaan zei ze" Ik blijf maar eens aan avondje thuis, ben de hele week al weg geweest."

Toen ik bij haar aan tafel zat, kwam er een kennis op visite en tegen hem zei ze dat ze op een goed plekkie zat en goed werd verzorgd. 

Nou wat wil je nog meer.

Met groeten Ton

Houvast

We hebben het allemaal gedaan.

Overal je naam opschrijven zodat je weet dat je bestaat.

Dit kaartje lag in het huis van mijn moeder. Is het geschreven met dezelfde intentie?

Met groeten Ton

 

 

 

 

 

 

 

Als u dat zegt....

Mijn ego houdt wel van een beetje drama.

Mijn zus zou mijn moeder naar het verpleeghuis brengen. Mijn andere zus en ik zouden wachten tot beide dames waren vertrokken zodat mijn moeder niet onrustig zou worden van al het bezoek.

Een verdrietig moment als ik mijn moeder naar buiten zie komen. Ze heeft geen benul dat ze hier nooit meer zal terugkeren De tranen springen mijn andere zus en ik in de ogen als ik zeg "ze gaat als een lam naar de slachtbank."
Dat klinkt wel heel dramatisch, zeg ik als de keel het weer toelaat.
Een ontspannende lach is het gevolg.

We gaan de spullen bij elkaar pakken en vertrekken naar De Oudtburgh in Bergen om haar kamer daar in te richten.( nou ja, inrichten? Haar kleding, een tafel, 4 stoelen, wat foto's en schilderijen, wat dingetjes waar ze blijkbaar iets mee heeft, zoals een tangetje en een pincet)

Onderwijl wordt mijn moeder ondervraagd en onderzocht door de arts. Als hij zegt dat het beter is als ze hier een paar dagen blijft zegt ze "Als u dat zegt, dan is dat maar zo."

Omdat ze zo rustig is eten we gezamenlijk in het restaurant. Ze zit heerlijk te smikkelen maar we zien wel dat ze inmiddels erg moe is geworden.
Terug op haar kamer nemen we, met tussenpozen, afscheid van haar. Ze geeft aan dat ze naar bed wil maar niet weet hoe dat ook alweer moet.
De verzorging neemt het over als mijn zus als laatste naar huis gaat.

Met groeten Ton

De was

Maandag en dinsdag tijdens een cursus, intensief gesproken over het vrijwilligerswerk in de palliatieve zorg.

Het ging over het omgaan met dood en verlies. Over angst, ontkenning, boosheid en allerlei gevoelens die er bij komen kijken. De eerste dag ging over het eigen verdriet, hoe dat is verwerkt en hoe je deze ervaringen meeneemt in het werk. De tweede dag over hoe om te gaan met verdriet van de ander.
Heel leerzaam zeker ook omdat deze groep daar behoorlijk wat ervaring in heeft opgedaan.

We spraken allemaal heel open over onze ervaringen zowel privé als van de cliënten waar we komen. Op een moment kwam tersprake of we door de hoeveelheid ervaringen niet 'ongevoelig' worden.

Vandaag bij mijn moeder op visite geweest. De laatste keer in haar eigen huis.
Koffie gezet, gepuzzeld, gesproken over de lange oren van Egbert en of ie daar nu nooit op bijt.

De was mee naar huis genomen zodat die morgen schoon mee kan.
Tijdens het opvouwen van de schone hempjes, onderbroekjes en nachthemden werden mijn wangen nat.

Maar dat dat zou gebeuren was gisteren al duidelijk.

Ongevoelig word je niet.

Met groeten Ton